Biyografi

El Cahiz Kimdir? Eserleri Nelerdir?

El Cahiz Kimdir? Eserleri Nelerdir?, güncel bilgiler bölümümüzde El Cahiz Kimdir? Eserleri Nelerdir? başlığı altında detaylı bilgiler vermek istedik. El Cahiz Kimdir? Eserleri Nelerdir? haberimizin detayları..

El Cahiz Kimdir? Eserleri Nelerdir?

(776-869) Asıl adı Ebu Osman Amr bin Bahr’dır. Şaşı ve patlak gözlü olduğu için Câhiz adıyla şöhret bulmuştur. Câhiz ufak yaştayken ilim toplantılarına katıldı.

Kısa zamanda kendini yetiştirdi ve eserler vermeye başladı. Bir eserini okuyan ve hoşuna giden Halife Me’mun (786-833) onu saraya aldı. Lakin yıldızı Mu’tasım zamanında parladı. Vezir İbni Zeyyad onu korudu ve ona destek oldu. Mütevekkil ise çirkinliğinden dolayı onu saraydan uzaklaştırdı. Cahiz de Basra’ya çekildi. 869’da orada vefat etti.

Daha çok edebiyat ve kelam sahasında tanınan Câhiz bunun yanı sıra zooloji ve antropolojinin de öncülerinden sayılır. Yazdığı eserlerle bu konularda yeni fikirler ileri sürmüştür.

Bazı hayvanlar için binlerce seneden beri göç zorunlu bir ihtiyaç olarak devam edegelmiştir. Hayvanlar hareket etmek yahut yok olmak çabasını veregelmişlerdir, Câhiz, (Kitab’ül-Hayavan) adlı eserinde göçler üzerinde de durdu, bunların göçmen kuşlar üzerinde meydana getirdiği değişmeleri inceledi, çevreye intibak şartlarını araştırdı, hayvanlar psikolojisinin temellerini attı. Cahiz kuru distilasyona tabi tutmak suretiyle, hayvan gübresinden amonyak elde etmeyi de başardı.

El Cahiz Eserleri

Cahiz çeşitli ilim dallarında eserler vermiştir. Bu eserlerinde delil, deney ve tarihe dayanmaktadır. Mesela o zamanlar halk içinde yaygın olan bir inanç vardı: Yılanların sedef otu kokusundan kaçtığı zannedilirdi. Cahiz, bunlara inanmadı. Bir kısım deneyler yapmış ve bunların yanlış olduğunu görülmektedirmıştır. Eserleri detaylı incelendiği zaman onun bunun yanı sıra iyi bir psikolog olduğu da ortaya çıkmaktadır. Câhiz’in antropoloji ve tabiat ilimleriyle alakalı eserleri ise şunlardan oluşmaktadır:

>). Kitab-üz Zer’ ve’n- Nahl (Buğday ve Hurma),

>). Kitab-üs Süraha Hucana (Nesebi asil olan ve olmayanlar ile ilgili),

>). Kitdb-üs Südan ve- Bizan, (Siyah ve beyaz ırklara dair),

>). Kitab-ül  Bağl (Katır Hakkında),

>). Kitab-ül Maddin (Madenler Kitabı), Bu eserlerinde Câhiz, bilgi vermekten fazla okuyucuyu eğlendirerek malümat sahibi etmeyi hedef alır.

>). Kitab-ün Nisa. (Kadınlarla alakalı Kitap): Bu eserinde Câhiz, kadınla erkek içindeki farkları, her iki cinsin kendine özgü kabiliyetlerini ve benzerliklerini psikolojik yönden tetkik eder,

>). Kitab-ül Mesdil: Kibir ve kıskançlık konularını işler.

>). Kitab-ül Hayevan, (Hayvanlarla alakalı kitap): Cahiz’in zooloji dalında yazdığı en mühim eserlerinden birisi budur. Eser İslam dünyasında tabiat’ incelemenin ilk ürünlerinden biri sayılır, Eserde Aristo’dan nakiller bulunmasına rağmen Yunan tesiri bi hayli azdır.

Cahiz eserinini işlerken doğadaki dengeyi, birliği dikkatlere sunar. Bu birliğin (BİR) olan Allah’tan geldiğini ifade eder. Cahiz bu eserinde hayvanlardan bahseder, Hayvan psikolojisiyle alakalı teorilerini bu eserinde ortaya atar. Kendine has özellikleri, hicivleri, nükteleri ve ilmiyle şöhret bulan Cahiz’in ahlakla alakalı bazı eserleri de mevcuttur.

Câhizin Arap edebiyatı üzerinde tesiri bi hayli büyüktür. Mubarrad, İbni Fakih (coğrafyacı) ve Sa’lebi onu doğrudan doğruya taklit etmişlerdir. Beyhaki (iyi ve Kötü Şeyler Kitabı) ile “Güzellikler ve Zıtlar Kitabında Câhiz’in tesirinde kalmıştır.

Cahiz’e hayran olan Mes’udi ondan sürekli olarak nakillerde bulunmuştur. (İhvânüs-Safa Risaleleri) üzerindeki tesiri ise bi hayli büyüktür. Kazvini ve Demiri gibi zoologlar da Cahiz’in eserinde bi hayli fazla faydalanmışlardır.

Paylaş

İlgili Makaleler

Başa dön tuşu